BIBLIOTHEEK

Wil je meer weten over de concepten waar MOED mee werkt, of wil je meer lezen over dat wat je gezien hebt? In onze bibliotheek vind je leestips en suggesties voor relevante literatuur. Ook onze partners doen mee: scroll naar beneden voor leestips van hen.

Alle literatuur op deze pagina is gemakkelijk online te vinden tenzij anders is aangegeven. Kom je toch ergens niet bij? Laat het ons weten.

MOED Publicaties & Samenwerkingen

Catalogus ‘What is Left Unseen’

Buikema, Ftouni, Jouwe, Rutten, Vázquez en Wevers. What is Left Unseen. Centraal Museum, Utrecht, 2019.

Download hier de digitale versie van de tweetalige catalogus What is Left Unseen, die ontwikkeld is door het MOED team naar aanleiding van de expositie ‘MOED: Wat niet gezien wordt’ in het Centraal Museum, Utrecht.

Voor €7,50 kun je een papieren exemplaar van de catalogus bestellen door een mailtje te sturen naar contact@moed.online.

Covid-19 en de Kunsten

Door Covid-19 hebben veel musea en culturele instellingen hun toegankelijkheid voor het publiek flink op moeten schorten of hebben tijdelijk hun deuren geheel moeten sluiten. Veel van deze instellingen lanceren online initiatieven om hun collecties en visies toch nog toegankelijk te maken voor publiek Hieronder vind je initiatieven gelanceerd door onze favoriete instellingen en door onze partners.

Online Initiatieven

BAK Utrecht, basis voor actuele kunst

Een van onze favoriete artistieke platforms heeft besloten om hun fysieke werk niet te vertalen naar online content om zo een tegengeluid te bieden aan mogelijk etalerende praktijken. BAK blijft echter actief op hun gebruikelijk platforms en zal hun energie voornamelijk richten op een kritisch ondervraging van de potentie tot verandering binnen de huidige crisis en het ondersteunen van hun kunstgemeenschappen. Delen hiervan zijn te volgen via het online forum, Prospections  en via hun Covid-19 informatie pagina.

Between Art and Quarantine / Tussen Kunst en Quarantaine.

Een online challenge die kunstliefhebbers uitnodigt in hun favorieten kunstwerken te imiteren vanuit huis! Volg @betweenartandquarantine of @tussenkunstenquarantaine op Instagram voor de meest recente aanvullingen.

Museum Arnhem

Museum Arnhem is momenteel gesloten maar je kan hen nog steeds bezoeken via een Online Tour. Ga je liever zelf aan het werk? Probeer dan een online Live Sculpting cursus of doe mee met de Online Contest “How is your City Life?” De winnaar wordt in de collectie opgenomen.

Stedelijk Museum Amsterdam

Stay at Home, biedt een selectie van mini-documentaires en audio-tours aan over de meest populaire tentoonstellingen van de afgelopen paar jaar. Zoals bijvoorbeeld Keith Haring’s “Canopy Restoration”. Ook zenden ze iedere Vrijdag om 2 pm CET Live Tours uit via Instagram. Deze kan je ook naderhand terugkijken op Facebook en het Stedelijk YouTube kanaal.

Van AbbeMuseum Eindhoven

Het Van AbbeMuseum organiseert meerdere online initiatieven. In hun Online Collection onderzoekt Japanse kunstenaar On Kawara onze relatie met tijd. Via het Google Street View kan je virtueel de “The Making of Modern Art”& “The Way Beyond Art” tentoonstellingen bezoeken. De SmARTplaces app is een andere slimme manier waarmee je meerder kunstplatforms mee kan nemen in je broekzak. Vergezel Vlaamse theatermaker Lucas de Man en laat hem je achter de schermen meenemen in de Audiotour, of kijk of luister een van de vele mini-documentaires, Multi-vocal collections.

Fondazione Palazzo Strozzi (Florence Italy)

In Touch, Building a New Relationship With Our Audience. is een online platform dat voortbouwt op de Aria tentoonstelling van Tomás Saraceno, om zo van een afstand kritische reflectie te stimuleren.

Reina Sofia Madrid (Madrid, Spain)

Dit museum voor moderne en hedendaagse kunst baseert zijn collecties op ‘een meervoudigheid van relaties die onze mentale structuren en bevestigde hiërarchieën ondervragen” (website, np, zelf vertaald). Het museum biedt een breed scala aan online content zoals Podcasts, online tentoonstellingen en live art.

The Goodman Gallery (Johannesburg, Cape Town, London)

The Goodman Gallery organiseert vele online tentoonstellingen die erg de moeite waard zijn om te bekijken. Tentoonstellingen vanuit verschillende locaties zijn nu allemaal online beschikbaar, uitgevoerd met nieuwste features. “A Golden Spike” door Alfredo Jaar, Kapwani Kiwanga, Pamela Phatsimo Sunstrum, Tabita Rezaire, and Nolan Oswald Dennis en andere, is een online tentoonstelling waarin het idee dat de natuur slechts als achtergrond voor ons menselijk bestaan dient, wordt uitgedaagd. Vanuit Johannesburg, presenteert the Goodman “How to Disappear” door Ja’Tovia Gary &  Kahlil Joseph. Een 3D virtuele curator-begeleide tour over de indringende modes en technologieën van toezicht die gebruikt worden in onze hedendaagse samenleving. Vanuit Kaapstad, “Over Time” een online solo-tentoonstelling van Carrie Mae Weems waarin systemen van onderdrukking, doormiddel van macht, klasse, ras en gender relaties, worden onderzocht. De tentoonstelling onderzoekt hoe het verleden en het heden zich tot elkaar verhouden in het creëren van deze realiteiten. Vanuit Londen, “Land of Dreams” door Shirin Neshat.  Deze multimedia online tentoonstelling onderzoekt de staat van gemarginaliseerde groepen, zoals bijvoorbeeld vrouwen en mensen die deel uitmaken van een diaspora, doormiddel van dromen, fotografie, film en video-installaties.

The Royal Opera House (Londen, UK)

Volg de hashtag #OurHouseToYourHouse om up-to-date te blijven van de laatste online streaming services en aankondigingen.

Krantartikelen en Andere Media

Farago, Jason. “The merry-go-round stopped. What kind of art will emerge?,” in The New York Times, maart 25, 2020.

Michael, Regnier. “Pandemic art, how artists have depicted disease,” in The Art Newspaper. mei 2, 2020.

“Nasr, Ramsey: de rol van kunst in Coronatijd,” in Buitenhof, april 19, 2020.

Een fragment uit een aflevering van Buitenhof. Ramsey Nasr, voormalig Dichter des Vaderlands, regisseur, acteur en schrijver bespreekt de rol van kunst in tijden van Corona.

Toonaangevende Teksten Binnen Gender Studies

In dit document vind je onze selectie van toonaangevende teksten op het gebied van Gender Studies. Dit kan het gevolg zijn van de innovatieve onderzoeksmethoden die in de teksten worden belicht, de inclusie en erkenning van dringende kwesties die erin plaatsvinden, of de provocatie en het debat dat deze teksten engageerde na publicatie. Is de lijst niet compleet? Laat het ons weten.

Gidsen en Initiatieven

  • Kennisbank Beeldvorming van WOMEN Inc. creëert bewustwording van de rol van beeldvorming rondom eigen associaties, vooroordelen, aannames en stereotyperingen.
  • Mapping Slavery NL brengt de historische plaatsen in kaart van het slavernijverleden van het Nederlandse koloniale rijk.
  • Museum Open U is een toolkit van het Landelijk Contact van Museumconsulenten over het verbeteren van de toegankelijkheid van het museum voor mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking.
  • People of Color in European Art History is een blog met kunstwerken uit de Europese geschiedenis waarin mensen van kleur voorkomen. De blog licht deze personen uit, omdat ze meestal ongezien blijven in o.a. (online) musea en kunstgeschiedenislessen.
  • Words Matter is een onderzoekspublicatie over gevoelige terminologie in de museale sector, samengesteld door het Nationaal Museum van Wereldculturen, samengesteld door het Nationaal Museum van Wereldculturen.
  • Studio-i is een platform voor inclusieve cultuur, en een initiatief van Stedelijk Museum in Amsterdam en het Van Abbemuseum in Eindhoven.
  • The Black Archives is een uniek historisch archief waar men terecht kan voor inspirerende gesprekken, inhoudelijke activiteiten en boeken vanuit zwarte en andere perspectieven die elders vaak onderbelicht zijn.
  • History According to Cattle hier weergegeven als online archief is onderdeel van de expositie en onderzoeksproject “History of Others” dat een grootschalige etnografische weergave biedt van onze menselijke geschiedenis vanuit niet-menselijk perspectieven (in het Engels).
  • L’Internationale Online is een platform voor onderzoek en debat dat vooraanstaande internationale kunst instituten samenbrengt.

Video’s

Apes**t, een muziekvideo van Beyoncé & Jay-Z uit 2018, opgenomen in het Louvre en die met de collectie van het museum zaken als gelijke machtsverhoudingen en een waardige representatie van  vrouwen aan de kaak stelt.

Voor een analyse van de video, zie “Dancing at the Museum; Parataxis and the Politics of Proximity in Beyoncé and Jay-Z’s “APESHIT” in Stedelijk Studies door Liedeke Plate.

One is not enough, een video van de Guerrilla Girls uit 2017 waarin ze stellen dat de representatie van een enkele vrouwelijke kunstenaar in tentoonstellingen en musea (in dit geval het Van Gogh Museum in Amsterdam) niet goed genoeg is.

Voor meer informatie over dit onderwerp, zie “The position of women artists in four art disciplines in The Netherlands”, januari 2019. Een rapport voor Mama Cash door Astrid Kerchman en Pauline Salet.

Introducerende Teksten

Nieuw op het gebied van kunst, gender en verschil? Laat deze teksten je opweg helpen.

Dit werk biedt een kennismaking met culturele genderstudies in verscheidenen disciplines. Het biedt een veelzijdig en actueel beeld van genderstudies in de cultuurwetenschappen in Nederland en behandelt zowel welbekende basisprincipes binnen het feminisme, zoals Simone de Beauvoir’s “The Second Sex”, als recentere fenomenen opkomend uit digitalisering, globalisering en neoliberalisme.

Buikema, Rosemarie L. Revoltes in de cultuurkritiek. Amsterdam: Amsterdam University Press, 2017.

Dit werk behandelt de interactie tussen de kunsten en politieke transitie door middel van feministische en postkoloniale theorieën. De centrale vraag is; “welke mogelijkheden biedt de verbeeldingskracht, welke medium specifieke middelen bieden de kunsten, om dat wat vooralsnog onzegbaar en onzichtbaar is, toch in de wereld te zetten, om dat wat nog ongevormd is, zichtbaar en bespreekbaar te maken?”.

Henning, Michelle, Museums, media and cultural theory, ed. Stuart Allan. Open University Press, 2006.

Dit werk onderzoekt het toeschrijven van culturele betekenis aan objecten en culturen die gepresenteerd worden door musea en tentoonstellingen. Henning benadert musea vanuit een zintuigelijk en performatief oogpunt waarin musea en tentoonstellingen onze sensuele ervaringen beïnvloeden en vormen (in het Engels).

Lidchie, Henrietta. “The poetics and the politics of exhibiting other cultures.” In Representation,  Stuart Hall, Jessica Evans and Sean Nixon, 120-211. London: Sage, 2013.

Dit hoofdstuk ondervraagt hoe betekenis wordt toegeschreven aan zogenoemde “etnografische” objecten. Centraal hierin staat een kritische omgang met etnografische instituten, zoals musea, wiens representationele praktijken etnografische objecten tentoonstellen van zogenoemde “andere culturen”. Doormiddel van deze ondervraging reflecteert het werk op hoe er in “het westen” andere culturen worden gerepresenteerd en geclassificeerd (in het Engels).

Leeuwen, Anna van. “Getallen doen ertoe: vrouwen in de kunsten zijn nog steeds in de minderheid,” in De Volkskrant, februari 3, 2019.

Krantenartikel dat statistische afwezigheid van vrouwen in verschillende kunstdomeinen in Nederland aan de kaak stelt.

Pontzen, Rutger. “Musea hebben te lang met hun rug naar de wereld gestaan en zijn bezig aan een inhaalrace,” in,  De Volkskrant, oktober 24, 2019.

Nduwanje, Olave. “‘Genderdiversiteit is geen westers idee’, zeggen deze kunstenaars”. OneWorld, Januari 22, 2020.

 Soon, Simon. “Rethinking curatorial colonialism,” 2016.

Een web artikel van Obieg, een online kunst- en cultuurmagazine dat de hedendaagse globale kunstwereld onderzoekt door middel van theoretische invalhoeken, gecombineerd met een kritische niet-academische benadering (in het Engels).

Dig Deeper

Buikema, Rosemarie en Maaijke Meijer, ed. Kunsten in beweging, 1900-1980 & 1980-2000 in de reeks Cultuur en migratie in Nederland. Den Haag: SDU Uitgevers, 2003-2004.

Dit werk biedt de eerste twee delen van de vijfdelige reeks “Cultuur en Migratie in Nederland”. Het werk benadrukt de veelzijdigheid van de Nederlandse cultuur en belicht op welke manieren immigratie invloed heeft gehad op alledaagse Nederlandse kunst, leefvormen, stijlen en zienswijzen en hoe dit zich uit in onze in materiële, culturele en sociale omgeving. Ook brengt het werk de manieren waarop men in Nederland op immigranten kunst reageerde in kaart.

“Curating the end of the world” is an online, multi-media, multi-genre speculative pop-up exhibition featuring Afroflux, Afro_Futures UK, The Afrofuturist Affair and many others looking into the position of Black people across the world in light of global existential threats (in het Engels).

De Groene Amsterdammer. nr. The measurement of presence, 4 juni 2019.

Mirzoeff, Nicholas, et al., ed. All the monuments must fall: A syllabus. New York City: New York University, 2017.

Deze online syllabus is een verzameling van teksten die de problematiek behandelen rondom monumenten in de VS die staan voor de Confederatie en witte suprematie. Dit werk is tot stand gekomen na de opstand tegen fascisme in Charlottesville Va, in augustus 2017 en hoopt bij te dragen aan het lang lopende verzet tegen monumenten die racisme en uitsluiting idealiseren (in het English).

Vázquez, Rolando and Walter Mignolo. “Decolonial aestheSis: colonial wounds/decolonial healings,” 2013.

Een online dossier over “de-koloniale wonden en genezing” geschreven door twee van de meest toonaangevende onderzoekers in het veld (in het Engels).

Vázquez, Rolando. “From globalizing towards decolonizing: art history and the politics of time – Interview with Rolando Vázquez.” Kunstlicht 29, no. 1. (2018): 98-105.

Een interview met Rolando Vázquez over de-koloniaal denken met een focus op de politieke implicaties van onze moderne temporaliteit waarin het hedendaagse als norm opereert (in het Engels).

MOED - the Museum of Equality and DifferenceAtria, Kennisinstituut voor Emancipatie en Vrouwengeschiedenis vormt een nationaal kennisinstituut dat het erfgoed van vrouwen verzamelt, beheert en deelt. Op basis van onderzoek en feiten zet Atria zich in voor gelijke behandeling van vrouwen en mannen in alle diversiteit. Atria biedt onder andere een bibliotheek en archief aan voor naslagwerk en organiseert evenementen rondom de thema’s van gelijkheid, inclusiviteit en mensenrechten. Atria heeft een uitgebreide collectie van teksten over het vrouwenkiesrecht in Nederland. Ontdek hier een selectie van werken uit Atria’s archief over dit onderwerp.

Terra CriticaTerra Critica is een internationaal en interdisciplinair Geesteswetenschappelijk onderzoeksnetwerk. Het netwerk komt voort uit een initiatief van dr. Birgit Mara Kaiser en dr. Kathrin Thiele in 2012, en bestaat uit een groep vaste deelnemers, en een grotere groep variërende deelnemers bij de bijeenkomsten. Terra Critica beoogt vraagstukken binnen de kritische theorie en praktijk opnieuw te onderzoeken, en neemt daarbij de condities van de 21e eeuw – met zijn verstrengeling van kapitaal, mensen en ideeën – in acht.

Gezien de aanhoudende noodzaak tot het dekoloniseren van kennis en institutionele praktijk, en het feit dat we leven in steeds ongelijkere ecologische en economische systemen die onderling van elkaar afhankelijk zijn, is het volgens Terra Critica belangrijk om ook onze kritische vocabulaires en praktijken te herzien en verfijnen.

Klik hier voor het pdf document met suggesties van Terra Critica voor de bibliotheek van MOED. De lijst is gebaseerd op vier ReadingRoom series in Utrecht, een initiatief georganiseerd door Terra Critica in samenwerking met Casco Art Institute.

Wat is het verband tussen algoritmen, hypersea en zombies? Ze zijn allemaal samengebracht onder dezelfde kaft in de Posthuman Glossary (Bloomsbury, 2018).

Still from Karen Kramer, Limulus, 2013, film

The Posthuman Glossary is een diverse collectie die zowel kritische als creatieve begrippen uit het hedendaagse debat rondom de posthuman turn samenbrengt in één werk. Het werk is geredigeerd door prof. dr. Rosi Braidotti (Universiteit Utrecht en senior adviseur bij BAK basis voor actuele kunst) en Maria Hlavajova (directeur of BAK basis voor actuele kunst). Braidotti over de aanpak en de achterliggende opzet van het werk, waarin de samenwerking tussen kunstenaars en academici en een non-lineaire opzet centraal staan:

“Two main points of our praxis during the production of the book were that it would be a collaboration between artists and academics and that the format would be non-linear, unlike traditional academic edited volumes. In fact, the glossary is not strictly academic, and it deliberately took the risk of falling into what critics dismissively call ‘activist research’. But we both found it important to highlight how much innovative thinking has been done in these hybrid fields. Our focus was on the creativity, energy and inventiveness of on-going developments in the Humanities, which so many people describe—wrongly, as it turns out—as being in a crisis … In some ways the operative model became that of a curatorial practice. While we did exercise quality control—the pieces had to be legible, scientifically accurate and verifiable— they were also allowed to be experimental in both form and content.”

In het onderstaande interview met Rosi Braidotti, afgenomen voor MOED door Lauren Hoogen Stoevenbeld, reflecteert Braidotti op de redactie en curatorschap van Hlavajova en haarzelf tijdens het redigeren van dit drukwerk. Voor de MOED-bibliotheek belicht Braidotti drie geselecteerde entries uit de Posthuman Glossary, allen beschikbaar hieronder: “The Pregnant Posthuman” door Rodante van der Waal, “The (Posthuman Icon) Pill” door Anneke Smelik en Elisa Flore, en “Placenta Politics” door Braidotti zelf. Klik op de onderstaande link om het interview met Braidotti, te openen, waarin ze uitlegt waarom juist deze begrippen bij MOED passen.

Editing a Glossary as Curatorial Practice: An Interview with Rosi Braidotti by Lauren Hoogen Stoevenbeld (2019)

Posthuman Glossary entries: